Historia Lubaczowa ożyła w animacji. Młodzież odkrywała lokalne dziedzictwo

      Jak opowiedzieć historię Lubaczowa językiem bliskim młodemu pokoleniu? Można sięgnąć po archiwalia, wspomnienia i lokalne opowieści, a następnie… wprawić je w ruch. Przez dwa miesiące młodzi mieszkańcy miasta i regionu poznawali lokalne dziedzictwo, a zdobytą wiedzę przekładali na scenariusze, scenografię i animacje poklatkowe. Tak powstał projekt „Historia w ruchu – animacja poklatkowa inspirowana historią regionu”, realizowany przez Miejską Bibliotekę Publiczną w ramach programu „Bardzo Młoda Kultura 2026”.

      Projekt połączył edukację historyczną z nowoczesną i atrakcyjną dla młodzieży formą twórczej pracy. Jego uczestnicy nie byli jedynie odbiorcami opowieści o przeszłości. Sami poszukiwali tematów, poznawali historie związane z Lubaczowem i regionem, tworzyli własne scenariusze, przygotowywali elementy scenografii, a następnie – klatka po klatce – zamieniali swoje pomysły w animowane historie.

      Przez dwa miesiące młodzież pracowała wspólnie z bibliotekarzami, muzealnikami, regionalistami i animatorami. Spotkania stały się okazją do poznania mniej oczywistych wątków lokalnej historii, rozmów z osobami posiadającymi wiedzę o przeszłości regionu, ale także do zdobycia zupełnie nowych umiejętności związanych z tworzeniem animacji poklatkowej.

Jednym z najważniejszych założeń przedsięwzięcia było pokazanie, że historia lokalna nie musi być poznawana wyłącznie poprzez podręczniki, dokumenty czy muzealne ekspozycje. Może stać się punktem wyjścia do samodzielnego tworzenia, eksperymentowania i opowiadania o miejscu, w którym się żyje.
      Młodzi uczestnicy projektu przekonali się, jak wiele pracy kryje się za nawet krótką animacją. Od pierwszego pomysłu i wyboru historii, przez przygotowanie scenariusza i scenografii, aż po wykonanie kolejnych zdjęć – każdy etap wymagał cierpliwości, współpracy i kreatywności. Jednocześnie technologia stała się narzędziem służącym nie tylko zabawie, ale przede wszystkim odkrywaniu i interpretowaniu lokalnego dziedzictwa.

      Projekt był również ważnym doświadczeniem dla osób i instytucji pracujących na co dzień z młodzieżą. Pokazał, że biblioteka może być nie tylko miejscem spotkania z książką, lecz także przestrzenią eksperymentu, twórczej pracy, rozmowy o historii oraz realizowania własnych pomysłów. Wspólne działania pozwoliły także lepiej poznać zainteresowania młodych ludzi i spojrzeć na lokalne dziedzictwo z ich perspektywy. Wymiana doświadczeń pomiędzy pokoleniami okazała się jednym z najcenniejszych elementów całego przedsięwzięcia.
      Realizacja projektu była możliwa dzięki współpracy instytucji kultury, szkół, regionalistów, nauczycieli i osób od lat zajmujących się historią ziemi lubaczowskiej. Partnerami przedsięwzięcia byli m.in. Towarzystwo Miłośników Lwowa i Kresów Południowo-Wschodnich Oddział w Lubaczowie oraz Muzeum Kresów. Współpraca pomogła młodzieży spojrzeć na historię regionu nie jak na zamknięty rozdział przeszłości, ale źródło tematów, które można odkrywać i przedstawiać na nowo.
      Do projektu włączyły się również lubaczowskie szkoły: Szkoła Podstawowa nr 1, Szkoła Podstawowa nr 2, Zespół Placówek im. Jana Pawła II oraz Zespół Szkół. Szczególne podziękowania skierowano do nauczycielek, opiekunek i koordynatorek: Haliny Zaniewicz, Marty Pachli, Iwony Pelc, Joanny Proboli i Joanny Otulak. To dzięki ich zaangażowaniu uczniowie mogli uczestniczyć w kolejnych etapach przedsięwzięcia i rozwijać swoje zainteresowania poza tradycyjną przestrzenią szkolną. Wiedzą, doświadczeniem oraz lokalnymi historiami dzielili się z uczestnikami także Maciej Meder, Barbara Łuczkowska, Domicela Romanowska, Wiesław Góra, Wacław Szajowski, Justyna Miguła-Damasiewicz oraz Józef Duda. Ich opowieści i wskazówki stały się inspiracją do poszukiwania własnych sposobów przedstawiania historii regionu. Wsparcie merytoryczne i mentoring zapewnili również Bernadetta Jandula i Kamil Wrzos, pomagając uczestnikom i organizatorom przejść przez kolejne etapy twórczej pracy.

     Bohaterami projektu pozostają jednak jego młodzi uczestnicy. To ich pomysłowość, cierpliwość i gotowość do eksperymentowania sprawiły, że historie związane z Lubaczowem i regionem mogły otrzymać zupełnie nową formę. W projekcie uczestniczyli: Zuzanna Frankowska, Kamil Jamróz, Borys Jędrzejczyk, Mateusz Joniec, Sviatoslav Kuznietsov, Michał Kot, Dominika Maćko, Dominik Manowski, Alicja Niedźwiecka, Julia Puk, Filip Rak, Przemysław Stankiewicz, Michał Szymczak, Miłosz Szynal i Izabela Zabawska.
      Dwa miesiące wspólnej pracy były dla nich nie tylko nauką techniki animacji. Projekt wymagał współdziałania, dzielenia się zadaniami, szukania rozwiązań i przekładania własnych pomysłów na konkretny efekt. Pozwolił jednocześnie zobaczyć, że lokalna historia może być materiałem żywym i inspirującym, z którym młode pokolenie może nawiązać własny dialog.

 „Bardzo Młoda Kultura” to program wspierający edukację kulturową, kreatywność i aktywne uczestnictwo młodych ludzi w kulturze. Jego istotą jest współpraca instytucji kultury, edukatorów, animatorów oraz młodzieży i tworzenie warunków, w których młodzi ludzie mogą nie tylko korzystać z oferty kulturalnej, ale przede wszystkim współtworzyć ją i realizować własne pomysły.

      Lubaczowska inicjatywa pokazała, że dobrym punktem wyjścia do takich działań może być najbliższe otoczenie – historie ludzi, miejsc i wydarzeń zapisanych w pamięci mieszkańców, dokumentach i muzealnych zbiorach. Efektem projektu pozostają nie tylko przygotowane przez młodzież animacje. Równie ważne są zdobyte doświadczenia, nowe umiejętności i współpraca pomiędzy młodymi ludźmi a osobami, które od lat dokumentują, badają i popularyzują historię ziemi lubaczowskiej. To właśnie dzięki takiemu spotkaniu przeszłość może przestać być jedynie zapisem w kronikach – i naprawdę zostać wprawiona w ruch.

      Projekt „Historia w ruchu – animacja poklatkowa inspirowana historią regionu” został zrealizowany w ramach programu „Bardzo Młoda Kultura 2026”. Przedsięwzięcie dofinansowano ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu Narodowego Centrum Kultury „Bardzo Młoda Kultura 2026–2028” oraz z budżetu Województwa Podkarpackiego.

Ożywiona historia - animacje poklatkowe przygotowane przez uczestników projektu (video)

Młodzi w kulturze - podsumowanie (video)

obszerne relacje oraz galerie zdjęć na stronie Miejskiej Biblioteki Publicznej