Zmarł dr Zygmunt Kubrak (1937–2025) – Honorowy Obywatel Miasta Lubaczowa

      Z wielkim smutkiem żegnamy wybitnego historyka, społecznika, cenionego nauczyciela, dyrektora i muzealnika. W piątek, 19 grudnia zmarł dr Zygmunt Kubrak, Honorowy Obywatel Miasta Lubaczowa, autor monografii naszego miasta i ogromnej ilości publikacji, opracowań historycznych, obejmujących dzieje całej Ziemi Lubaczowskiej.  Dr Z. Kubrak był organizatorem Muzeum Kresów i jego wieloletnim dyrektorem. W latach 1984-2005 pełnił funkcję przewodniczącego Zarządu Towarzystwa Miłośników Ziemi Lubaczowskiej oraz był redaktorem naczelnym Rocznika Lubaczowskiego. Działał również w Polskim Towarzystwie Historycznym,  będąc przez wiele lat wiceprezesem Zarządu Oddziału PTH w Przemyślu, wyróżniony tytułem Członka Honorowego Polskiego Towarzystwa Historycznego.

Msza Święta Pogrzebowa zostanie odprawiona 22 grudnia (poniedziałek) w kościele pw. św. Stanisława BM w o godz. 13.00.

-------------------------------------------------------------------

      Dr Zygmunt Kubrak był wybitnym historykiem, muzealnikiem i niestrudzonym badaczem dziejów Ziemi Lubaczowskiej oraz Kresów dawnej Rzeczypospolitej. Jego wieloletnia działalność naukowa i kulturalna stanowi nieoceniony wkład w dokumentowanie i popularyzację historii oraz dziedzictwa kulturowego tych terenów.

      W latach 1962–1971 Zygmunt Kubrak pracował jako nauczyciel w Liceum Ogólnokształcącym im. Tadeusza Kościuszki w Lubaczowie, a w latach 1969–1971 był wicedyrektorem szkoły. Od 1967 r. pełnił także funkcję społecznego kustosza Muzeum Regionalnego w Lubaczowie, działającego pod patronatem miejscowego Oddziału Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego. Od 1973 r. był kierownikiem tej instytucji, a od 1975 r. prezesem Zarządu Oddziału PTTK w Lubaczowie. Dyrektor Kubrak doprowadził do upaństwowienia lubaczowskiego muzeum (1981 r.). Jego staraniem placówka pozyskała gmach zabytkowego spichlerza, który został gruntownie wyremontowany i przebudowany. Z czasem działalność muzeum została rozszerzona na park podworski, a dyrektor Kubrak doprowadził do remontu i przebudowy dawnych stajni dworskich na Galerię Oficyna, dzięki czemu zdecydowanie zwiększyła się przestrzeń wystawiennicza, będąca w dyspozycji instytucji. Zygmunt Kubrak wraz z muzealnym zespołem zgromadził wiele cennych zabytków, związanych z historią i kulturą regionu, w tym zapoczątkował dwie kolekcje o szerszym zasięgu: sztuki archidiecezji lwowskiej obrządku łacińskiego oraz współczesnego rysunku artystycznego. Zwieńczeniem wieloletniej działalności na stanowisku kierownika i dyrektora muzeum (1973–2005) było nadanie tej instytucji w 2004 r. nazwy „Muzeum Kresów w Lubaczowie”. Ówcześnie było to jedyne w Polsce muzeum, które w swej nazwie nawiązywało do wielokulturowego dziedzictwa Kresów. Po przejściu na emeryturę dyrektor Kubrak nadal był obecny w życiu muzeum, uczestnicząc w organizowanych wystawach, konferencjach oraz działaniach edukacyjnych, z wielkim zainteresowaniem i zaangażowaniem przyglądając się kolejnym inicjatywom podejmowanym przez placówkę.

      W 2003 r. dr Zygmunt Kubrak został uhonorowany tytułem „Lubaczowianin Roku 2003” w kategorii „Kultura”. W 2005 r. Rada Powiatu w Lubaczowie nadała mu tytuł Dyrektora Honorowego Muzeum Kresów w Lubaczowie. W uznaniu jego dorobku naukowego i działalności Zarząd Główny Polskiego Towarzystwa Historycznego w 2006 r. przyznał mu tytuł wysoko ceniony w środowisku nauczycieli akademickich – Członka Honorowego Polskiego Towarzystwa Historycznego. Dr Zygmunt Kubrak pełnił wiele funkcji społecznych. W latach 1984–2013 był przewodniczącym Zarządu Towarzystwa Miłośników Ziemi Lubaczowskiej, w 1989 r. został powołany na członka Wojewódzkiej Rady Ochrony Dóbr Kultury, przez dwie kadencje był członkiem Rady Społeczno-Naukowej Zespołu Parków Krajobrazowych w Przemyślu, w latach 1990–2013 wiceprezesem Zarządu Oddziału Polskiego Towarzystwa Historycznego w Przemyślu, a od 1993 r. członkiem Rady Programowo-Naukowej Archiwum Państwowego w Przemyślu. Jako przewodniczący Towarzystwa Miłośników Ziemi Lubaczowskiej doprowadził do upamiętnienia miejsc walki i męczeństwa narodu polskiego, przyczynił się do odsłonięcia kilkunastu tablic i pomników pamięci, m.in. upamiętnienia mordu w Katyniu oficerów lubaczowskiego garnizonu 39 pułku piechoty. Patronował staraniom o upamiętnienie zagłady około dwóch tysięcy Żydów na tzw. Plebańskim Polu pod Lubaczowem. W uroczystości odsłonięcia pomnika 27 maja 2008 r. wzięli udział przedstawiciele wysokich władz Rzeczypospolitej, ordynariusz diecezji zamojsko-lubaczowskiej bp Wacław Depo, Naczelny Rabin Polski Michael Schudrich, Naczelny Rabin Galicji Edgar Gluck, przedstawiciele korpusu dyplomatycznego, a także wielu innych gości, w tym młodzież szkolna.

      Dr Zygmunt Kubrak był długoletnim badaczem dziejów Lubaczowa i całej ziemi lubaczowskiej. Na jego dorobek naukowy złożyło się ponad 160 publikacji, w tym 15 książek o charakterze monograficznym, poświęconych dziejom lubaczowskich szkół, wojskowości, instytucji kulturalnych oraz ważnym historycznym postaciom. Wśród nich m.in. Pod zielonym sztandarem. Zarys dziejów ruchu ludowego w powiecie lubaczowskim 1918–1948 (1995); Gimnazjum i Liceum w Lubaczowie: 1913–1995. Zarys dziejów (1996); Pod znakiem Św. Floriana. Zarys dziejów ochotniczych straży pożarnych w powiecie Lubaczowskim (1999); Powstanie styczniowe. Pogranicze cieszanowsko-lubaczowskie (2003); Pod znakiem św. Huberta (2003); Służba społeczna historyków. Polskie Towarzystwo Historyczne Oddział w Przemyślu 1928–2003 (2006); Zespół Szkół im. gen. Józefa Kustronia w Lubaczowie. Zarys dziejów szkół zawodowych i ogólnokształcących 1945–2005 (2007); Miejska Biblioteka Publiczna im. Władysława Broniewskiego w Lubaczowie w latach 1948–2018 (2008, 2019); Od Pszczyny do Narola. 6. Dywizja Piechoty w Kampanii 1939 roku (2009); Generał Józef Kustroń 1892–1939 (2009); Szkoła Podstawowa im. Jana Pawła II w Oleszycach (2011); Gimnazjum i Liceum Ogólnokształcące im. Tadeusza Kościuszki w Lubaczowie 1913–2013. Księga jubileuszowa (2013); Dzieje Lubaczowa, t. 1: Lubaczów od czasów najdawniejszych do lipca 1944 roku (2016); Dzieje lasów lubaczowskich (2018); Julian Dąbek. Biografia nauczyciela i żołnierza (2020); Generał Stanisław Dąbek (1892–1939) (2014, 2022), Narol przez wieki. Dzieje miasta i okolic (wspólnie z prof. Henrykiem Gmiterkiem, 2021).

      Dr Kubrak był także długoletnim redaktorem naukowym „Przemyskich Zapisków Historycznych”, a przez kilkadziesiąt lat pełnił funkcję redaktora naczelnego „Rocznika Lubaczowskiego”. Pod Jego redakcją w latach 1985–2025 ukazało się 14 tomów tego wydawnictwa oraz czasopismo kulturalne „Lubaczów”, tzw. Jednodniówka, wydawane przy okazji „Dni Lubaczowa”. Ukoronowaniem działalności naukowo-badawczej dyrektora Kubraka było opracowanie i wydanie monumentalnej monografii dziejów Lubaczowa w 2016 r.

      Dr Zygmunt Kubrak od początków swojej drogi zawodowej był także związany z bibliotekami w regionie. Będąc dyrektorem Muzeum stworzył bibliotekę muzealną. Od wielu lat współpracował z Miejską Biblioteką Publiczną im. Władysława Broniewskiego w Lubaczowie. Na potrzeby Jego pracy badawczej oraz opracowania i wydania wielu publikacji, lubaczowska biblioteka sprowadziła kilkaset pozycji naukowych. Dr Kubrak chętnie angażował się w działalność kulturalną tej instytucji. Od blisko piętnastu lat pełnił funkcję przewodniczącego, a następnie członka komisji historycznej konkursu historyczno-plastyczno-fotograficznego „Wiem wszystko o mojej miejscowości”. Oceniając prace uczniów szkół podstawowych i średnich zawsze starał się podkreślać ich miłość i lokalny patriotyzm, przywiązanie do ukochanej ziemi. Dzięki swojej otwartości miał także bardzo dobry kontakt z młodymi ludźmi, motywował ich do poznawania dziejów regionu, udziału w konkursach i wydarzeniach kulturalnych. Młodzież z kolei zapraszała dyrektora Kubraka do projektów międzypokoleniowych, realizowanych m.in. przez Młodzieżową Radę Miasta. Kilka takich spotkań odbyło się w Miejskiej Bibliotece Publicznej.

      Dr Zygmunt Kubrak w kontaktach międzyludzkich zawsze zachowywał obiektywizm i bezstronność, był punktualny i taktowny, z ogromną wiedzą merytoryczną, za co był bardzo ceniony w lokalnym środowisku. Swoją pracę zawsze traktował jak służbę na rzecz promocji kultury i regionalizmu. Za swoją działalność otrzymał liczne odznaczenia państwowe i resortowe, m.in.: Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski, Złoty Krzyż Zasługi, Medal Komisji Edukacji Narodowej, Krzyż Czynu Zbrojnego Polskiej Samoobrony na Kresach Wschodnich Rzeczypospolitej Polskiej, Medal im. Franciszka Kotuli, Złotą Odznakę Związku Nauczycielstwa Polskiego, Złotą Odznakę za Opiekę nad Zabytkami, Odznakę Zasłużony Działacz Kultury, Odznakę Honorową Sybiraka, Medal Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich „W dowód uznania”. W listopadzie 2025 r., w trakcie gali z okazji 60-lecia Towarzystwa Miłośników Ziemi Lubaczowskiej, dr Kubrak został uhonorowany przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego Brązowym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” (medal w imieniu Dyrektora odebrała córka, Barbara Kubrak, starszy kustosz w Muzeum Kresów w Lubaczowie).

      W 2017 r. dr Zygmunt Kubrak został Honorowym Obywatelem Miasta Lubaczowa, w 2019 r. otrzymał tytuł „Zasłużony dla Powiatu Lubaczowskiego”, a w 2023 r. tytułem „Zasłużony dla Gminy Lubaczów”.

Nota biograficzna dyrektora Zygmunta Kubraka przygotowana wspólnie przez Muzeum Kresów w Lubaczowie i Miejską Bibliotekę im. Władysława Broniewskiego w Lubaczowie